Βάλε το Ντόμινο να πάμε στα Μπουρμπούλια

Ένα από  τα ξακουστά έθιμα του Πατρινού Καρναβαλιού είναι τα «Μπουρμπούλια».  Έχουν μεγάλη παράδοση και ιστορία ενώ η ακριβής ημερομηνία έναρξής τους παραμένει έως και σήμερα άγνωστη.

Χρονολογικά προσδιορίζεται περίπου λίγο μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής του Δημοτικού Θεάτρου «Απόλλων» από τον Ερνέστο Τσίλλερ, γύρω στο 1872.

Στα χρόνια του μεσοπολέμου ο θεατρώνης Ανδρέας Λοβέρδος βάφτισε με το όνομα «μπουρμπούλι» τους απογευματινούς χορούς, γιατί δεν απαιτούσαν ιδιαίτερη προετοιμασία.

Συγκεκριμένα, η λέξη «μπουρμπούλια» είναι ηχομιμητική και προέρχεται ετυμολογικά από τον ήχο του νερού που βράζει. Όπως αναφέρουν οι ιστορίες πηγές, η καρναβαλική εκδήλωση ονομάστηκε έτσι λόγω της έλλειψης ιδιαίτερης φροντίδας για τη διοργάνωσή της. Έτσι, η πραγματοποίησή της ήταν πολύ εύκολη, όσο εύκολη είναι και η προετοιμασία ενός νερόβραστου μεζέ.

Στην ουσία πρόκειται για έναν χορό μεταμφιεσμένων με συγκεκριμένο dress code.

Οι γυναίκες διατηρούν την ανωνυμία τους φορώντας ένα μαύρο ντόμινο και μάσκα. Οι άνδρες φορούν ένα επίσημο ένδυμα και διαλέγουν την ντάμα τους αγνοώντας την ταυτότητα της.

Τα «Μπουρμπούλια» έδωσαν έτσι την ευκαιρία στις γυναίκες να βγουν από το σπίτι και να κοινωνικοποιηθούν περισσότερο, ως είδος «απόδρασης» από την καθημερινότητα.

Carnivalpatras.gr
Carnivalpatras.gr

Η στολή του ντόμινο προέρχεται από την Βενετία.  

Dominus σημαίνει  κύριος στα λατινικά (ή «δεσπότης», κύριος του domus, του οίκου, του δόμου). Το δόμινον ήταν αρχικά ένα ωμοφόριο με κουκούλα που φορούσαν οι ρωμαιοκαθολικοί ιερείς όταν έκανε κρύο. (Δεν ξέρουμε με βεβαιότητα τη σύνδεση με τη δοτική domino «τω κυρίω».) Στη συνέχεια ονομάστηκε έτσι η κάπα με μάσκα που φορούσαν στο καρναβάλι της Βενετίας και ήταν ένα είδος ουδέτερης μεταμφίεσης που δεν θύμιζε συγκεκριμένο πρόσωπο. Η μικρή μάσκα που κρύβει μόνο τα μάτια λέγεται domino mask.

Αποτέλεσμα εικόνας για η ιστορία του ντόμινου  της στολής

Ντόμινο ονομάστηκε όχι μόνο η ενδυμασία αλλά και το πρόσωπο που τη φορούσε, κι έτσι η φράση «είδα δυο ντόμινα» σήμαινε «είδα δυο μεταμφιεσμένους με ντόμινο», π.χ. «στην πίστα χόρευαν δυο ντόμινα με έναν πιερότο».

Στο χρονογράφημα της εφημ. Εμπρός, του 1905 αναφέρει : Εισήλθον εις ένα ντομινοπωλείον και εζήτησαν από μίαν αποκριάτικην στολήν. Αι δύο κυρίαι επροτίμησαν ντόμινα μαύρα, επειδή το μαύρον θεωρείται αριστοκρατικόν εις νύκτας ευθυμίας, όπως το ωχρόν πρόσωπον και το πρώτον στάδιον της φυματιώσεως θεωρούνται ως ασφαλείς ενδείξεις της ευγενούς καταγωγής, επήραν δε και δύο μαύρας προσωπίδας. Σταυρόν και άδειαν ταφής δεν επήραν, επειδή δεν είχε το κατάστημα. Οι τέσσαρες κομψοί νέοι, αφού εξήτασαν διαφόρους στολάς, κατώρθωσαν να εκλέξουν τέσσαρας. Αι δύο ήσαν ντόμινα ολόμαυρα, η μία ήτο στολή ιππότου, ηδύνατο όμως να εφαρμοσθή και εις την ράχιν ιερέως και εις το σώμα ευζώνου, διότι ήτο κάτι μεταξύ στολής μεσαιωνικής αριστοκρατίας, ράσου και φουστανέλλας. Η τρίτη ήτο λευκή στολή πιερρότου με μεγάλα κόκκινα κουμπιά και με ένα ορμαθόν κουδουνιών. Υπογράφει ο Τίμος, που δεν ξέρω αν είναι ο Σταθόπουλος ή ο Μωραϊτίνης ή ποιος άλλος.

Για τα ντόμινα έχει γράψει και ο Λαπαθιώτης, που υπεραγαπούσε το καρναβάλι (αν και ο ίδιος ντυνόταν πιερότος). Σε ένα νεανικό του διήγημα (τώρα στη συλλογή ‘Τα μαραμένα μάτια‘) γράφει για πολύχρωμα ντόμινα: Όλο ντόμινα, κίτρινα και πράσινα ντόμινα, με χρυσές πούλιες, με κόκκινες μεταξωτές κορδέλες και βελουδένιους φιόγ­κους, και πιερότοι και αρλεκίνοι. Ένα βιολί έπαιζε τόσο γλυκά, μα τόσο γλυκά… Όλο γέλια και τραγούδια!…, ενώ έχει γράψει και διήγημα με τίτλο «Τα δεκατρία ντόμινα» (εννοώντας φυσικά δεκατρείς μεταμφιεσμένους) που δημοσιεύτηκε σ’ ένα περιοδικό μετά τον θάνατό του.

Και άλλη μια περιγραφή από την Κερένια κούκλα του Χρηστομάνου, πριν από 101 χρόνια: Τα τραμ είχανε σταματήσει. Μέσα σε σύννεφα από σκόνη περνούσαν τα λοντώ αργά, τόνα πίσω από τάλλο, γεμάτα ντόμινα μαύρα και τριανταφυλλιά και γαλάζια και κόκκινα και κίτρινα και πράσινα με νταντέλλες μαύρες, μ’ άσπρα γάντια και κάτι μακριές χρωματιστές κορδέλλες κρεμαστές πίσωθε. Φωνές μασκαράδικες. Στραγάλια. Μπουκετάκια. Ρουκέτες από σερπαντέν και βροχή το κομφετί. «Εδώ ο χαρτοπόλεμος! Χαρτί και πόλεμος!» Τρόμπες: «ούγου — ού — ου — ου!!»

 

Carnivalpatras.gr
Carnivalpatras.gr
Carnivalpatras.gr
Carnivalpatras.gr
You might also like
Comments
Loading...

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More