Η Πάτρα μέσα από “Το Γυρί” του Κοσμά Πολίτη (φωτο)

«Ο άνθρωπος ζει όσο μιλούν γι’ αυτόν»

Ο Κοσμάς Πολίτης (κατά κόσμον Παρασκευάς Ταβελούδης, 16 Μαρτίου 1888 – 23 Φεβρουαρίου 1974) εμφανίστηκε στα γράμματα αιφνίδια, το 1930, σε ηλικία 42 ετών, ενώ ήδη είχε αξιόλογη επαγγελματική σταδιοδρομία, με το μυθιστόρημα Λεμονοδάσος.

Το 1934 μετατέθηκε στην Πάτρα, όπου ανέλαβε την υποδιεύθυνση του υποκαταστήματος της τράπεζας, ενώ εν τω μεταξύ είχε συνάψει σχέση με μια άλλη γυναίκα και είχε εγκαταλείψει την οικογένειά του. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Πάτρα έγραψε την Eroica, που τιμήθηκε το 1939 με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος και έγινε κινηματογραφική ταινία το 1960 από τον Μιχάλη Κακογιάννη.

Το 1944 έγινε μέλος του Κ.Κ.Ε. και το 1945 δημοσίευσε το μυθιστόρημα Το Γυρί, που αντικατοπτρίζει τους κοινωνικούς προβληματισμούς του. Στο Γυρί, οι πρωταγωνιστές είναι παιδιά και εργάτες από τις φτωχότερες τάξεις με όνειρα, ελαττώματα και προσδοκίες.

Το 1967, την ημέρα του πραξικοπήματος, πέθανε η σύζυγός του Κλάρα κι ο ίδιος συνελήφθη και ανακρίθηκε ως αριστερός. Αφέθηκε τελικά ελεύθερος μετά από παρέμβαση του Ροζέ Μιλιέξ, καθηγητή του γαλλικού Ινστιτούτου και της γυναίκας του Τατιάνας Γκρίτση – Μιλιέξ.

Το 1973 μπήκε στον Ευαγγελισμό λόγω αναπνευστικής και καρδιακής ανεπάρκειας, μεταφέρθηκε για λίγο στον οίκο ευγηρίας Relax Palace στο Μαρούσι και ένα χρόνο αργότερα ξαναμπήκε στον Ευαγγελισμό, όπου πέθανε.

 

Απόσπασμα από το μυθιστόρημα “Το Γυρί”

Ένα καλοκαίρι στο Γυρί, μια γειτονιά, «στα όρια της πολιτείας ή στα όρια του κόσμου», εκεί που οι άνθρωποι, τότε και πάντα, «αγαπούμε, υποφέρουμε, αγωνιζόμαστε».
Τι κι αν «στραβώνει η ζωή» και φεύγεις από έναν τόπο, ο τόπος ζει πάντα πιο πολύ απ’ τους ανθρώπους του……..
• Το Παναχαϊκό, το Κάστρο, οι εξοχές της Άνθειας και του Γηροκομειού, η Βαράσοβα να καθρεφτίζεται στο κρύσταλλο της θάλασσας.Ο ψηλός πύργος του κάστρου που σώζεται Βορειοανατολικά και είναι γνωστός σαν ειρκτή λειτουργούσε ως εγκληματική φυλακή από το 1880 μέχρι το 1926. Όσο λειτουργούσαν οι φυλακές κάθε κατάδικος έφερνε από το σπίτι του τη στολή της αρεσκείας του και η εικόνα των φυλακισμένων κάθε άλλο παρά κρατούμενους θύμιζε. Η μόνη έννοια των αρχών ήταν μόνο να μην αποδράσουν οι φυλακισμένοι.

 

Μαραβέλας, εστιατόριο απέναντι από τη Μονή Γηροκομείου
• Η Αγία Τριάδα, η Αγιά- Βαρβάρα, που κάνει θάματα, ο Παντοκράτορας κι οι σκαλωσιές σαν δεκανίκια γύρω στον τρούλο τ’ Άγιου Αντρέα.

Το 1908 θεμελιώθηκε ο ναός του Α. Ανδρέα από τον Βασιλιά Γεώργιο Α’ Το 1934  ανυψώθηκε ο τρούλος.

Παραλιακό καφενείο κοντά στον Άγιο Ανδρέα, αρχές του 20ου αιώνα

Αν βρίσκεσαι με μια κοπέλα σ’ ένα τέτοιο μαγαζάκι, σκέφτεσαι μόνο –  σαν δικαιολογία— πως εδώ είναι πολύ ρομαντικά και πως οι άλλοι δεν κλείνουν μέσα τους τίποτα το ποιητικό. Σύγκαιρα νιώθεις μια μικρή ντροπή και κάνεις υποθέσεις πάνω σ’ αυτό που ο κάπελας φαντάζεται καθώς και το ξυπόλητο μεγάλο αγόρι που θα φέρει το κρασί, που άμα θελήσεις να του κουβεντιάσεις παραπειστικά και ξένοιαστα θα σου αποκριθεί με μονοσύλλαβα κοιτάζοντας σε υποψιασμένα και λοξά τρόγυρα στις λαγγόνες. Κι αν τύχει να ‘σαι τύφλα ερωτεμένος, κάνεις μέσα στο νου σου σχέδια για μια καλύβα, ένα τζάκι, ένα κηπάκι φυτεμένο μολοχάνθη, μπαμπακούλες, ήλιους και γεράνια……

Ξυπόλυτος σερβιτοράκος

• Το Ορφανοτροφείο και τα παιδιά με τα ξυρισμένα τα κεφάλια να τριγυρνάνε απασχολημένα στο περιβόλι και τ’ άλλα παιδιά, κυλισμένα στη σκόνη, άλλοτε να κοιτάνε ψηλά και να δίνουν βιτσιές του αέρα με μακριά καλάμια κυνηγώντας νυχτερίδες κι άλλοτε να ξαμολιούνται στο Κάστρο για εξερευνήσεις και στη θάλασσα για ψάρεμα.


Ωσότου βασιλέψει ο ήλιος, αντηχούσαν τα τσαπίσματα στο χτήμα του ορφανοτροφείου……

 

Το «Εθνικό Σκαγιοπούλειο Αγροτικό Ορφανοτροφείο Αρρένων Πατρών» ιδρύθηκε το 1926 από τον Παναγιώτη Σκαγιόπουλο με σκοπό την ανατροφή, περίθαλψη, στοιχειώδη εκπαίδευση και την άσκηση στη γεωργία των ορφανών παιδιών του πολέμου. 

 

Από τα εγκαίνια του ιδρύματος (1928) Οι πρώτοι τρόφιμοι και το πρώτο Διοικητικό Συμβούλιο του Ορφανοτροφείου 

 

• Τα Ψηλαλώνια με την εξέδρα μουσικής, η πλατεία Βουδ, το «Λυρικόν» και τα κορίτσια του μπαλέτου, ο μπερντές του Καραγκιόζη, η ποδοσφαιρική ομάδα του «Παναχαϊκού Συλλόγου», ριγωτές φανέλες και κόκκινα πανταλονάκια.
Η αρχική περίφημη σιδεριά της εξέδρας μουσικής στα Ψηλαλώνια. Αργότερα αντικαταστάθηκε με πρόχειρα κάγκελα 
Η βίλλα του Βουδ (1960). Μέχρι και την εποχή της επταετίας βρισκόταν στη γωνία όπου σήμερα δεσπόζει μια πολυκατοικία, ακριβώς απέναντι από την ομώνυμη πλατεία. 

 

• Ο Φάρος με το καφενείο καταμεσής της θάλασσας, τα εξοχικά μαγαζάκια – μισομπακάλικα, μισοταβέρνες, μισοκαφενεδάκια – με τις κουτσές καρέκλες και τα λιγδερά τραπέζια να μιλάνε στην καρδιά.
Ο παλιός Φάρος
• Τα χαμόσπιτα, τα λιακωτά και οι βίλες, τ’ αμαξάκια, τα εργοστάσια της σταφίδας που έδιναν δουλειά για τρεις μήνες στους αδέκαρους χαραμοφάηδες.
Το αμαξοστάσιο του Αγ. Ανδρέα

Τα λιακωτά της γειτονιάς ανεμίζουν σημαιοστολισμένα με τα ρούχα της μπουγάδας, έτοιμα ν’ αρμενίσουν μες στη γαλάζια έχταση.

• Το Τρελοκομείο στις Ιτιές και τα μούτρα τα χλωμιασμένα με άπλανη τη ματιά πίσω από τις σιδεριές.

Το άσυλο φρενοβλαβών στις Ιτιές

Το ‘Ασυλο φρενοβλαβών στις Ιτιές,

• Το Πτωχοκομείο στην Ακτή Δυμαίων με τη μοναδική ανθισμένη μπαμπακούλα στην είσοδο του χτιρίου.

Το Πτωχοκομείο Πατρών “Ο Απόστολος Ανδρέας”.Συστάθηκε το 1876. Το 1906 μεταστεγάστηκε στα κτίρια της Ακτής Δυμαίων

• Λαούτο και χοροί και φωτιές κι ο γύφτος απ’ τα Καντριάνικα να επιδεικνύει ως παράσημο τιμής μια ουλή κάτω απ’ το δεξί πλευρό του – για την πατρίδα.Τα Καντριάνικα πήραν το όνομά τους από τα εργοστάσια μεταξιού που λειτουργούσαν εκεί κατά τη Βυζαντινή εποχή. Η λέξη είναι σύνθετη (καντρια+Ιωάννης) και σημαίνει τα εργοστάσια του Ιωάννη. Ο Ιωάννης ήταν ο γιος της ονομαστής Δανιηλίδας, Αρχόντισσας των Πατρών, που έζησε τον 9ο αιώνα.

 

Η Αλεξάντρα θυμότανε πως πέρσι του Άι-Δημήτρη χορέψανε οι γύφτισσες κι ο γέρος έπαιζε λαούτο κι έπειτα πια, την ώρα που βασίλευε ο ήλιος, τραγούδησε η κόρη της Μαρούκας και όλα στάθηκαν τρόγυρα σα νά ‘ταν ζωγραφιά. Τόσο χασομερούσε ο ήλιος που κοντά εφτά η ώρα έφεγγε ακόμα. Τότε οι γύφτισσες ανάψανε φωτιές καίγοντας τα ξερόχορτα κι έπεσε το βραδάκι μονομιάς.

 

• Η δίκη για το «επ’ αυτοφώρω» και τα παιδιά να κάνουν χάζι, σκαρφαλωμένα στα κλωνιά του πλάτανου έξω από το «Μπουγιούκ Ντερέ»

Η οδός Γούναρη από το ύψος της Καραϊσκάκη. Κάτω αριστερά διακρίνεται το Δικαστικό Μέγαρο, έργο του Πάνου Καραθανασόπουλου. Η κατασκευή του ξεκίνησε το 1926 και ολοκληρώθηκε το 1931.

 

Οι μικροπωλητές

“Ο καστανάς έτοιμος να γεμίσει το χωνάκι με τον χειμερινό καρπό και ο καρβουνιάρης προσπαθεί να ισορροπήσει τη ζυγαριά του με τα κάρβουνα, για τον αόρατο πελάτη!”
Πωλητής καλαμποκιών (1935)

 

Πωλητής ψαριών (1964)

 

Πάτρα 1935 

 

Πηγή : https://taenoikwkaiendimw.blogspot.com

You might also like
Comments
Loading...

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More